... wenst jou eerst en vooral een heel gelukkig nieuwjaar!
Vorig jaar deed het SIHO een open oproep voor het ontwerpen van een pakket
met toegankelijke onderwijstechnieken. Onderzoekers van de Artevelde
Hogeschool werkten dit pakket uit.
‘Universal Design for Instruction' (UDI): toegankelijk hoger
onderwijs = goed hoger onderwijs
Hoe kunnen docenten de nodige competenties bijbrengen aan een heel diverse
studentenpopulatie?
Hoe kunnen lessen en studiemateriaal zo toegankelijk mogelijk gemaakt
worden?
Door welke onderwijswerkvormen kan je als docent al je studenten aanspreken
en motiveren tot leren?
Op welke manier kan je studenten het best evalueren zodat elke student de
kans krijgt om aan te tonen wat hij/zij geleerd heeft?
Kortom: hoe kunnen we ons hoger onderwijs voor iedereen toegankelijker
maken zonder te raken aan de kwaliteit?
Studenten met een functiebeperking kunnen ons daar bij helpen. Zij kunnen
knelpunten signaleren en verbetertrajecten suggereren. Dergelijke
kwaliteitszorg komt niet alleen studenten met een functiebeperking ten
goede, maar is goed voor alle studenten. Om de toegankelijkheid te verhogen
is het nodig om een zo divers mogelijk aanbod van onderwijstechnieken aan
te reiken. Immers, hoe uitgebreider het aanbod van de docent, hoe groter de
kans dat elementen uit deze krachtige leeromgeving zullen aansluiten bij de
mogelijkheden en sterktes van de student. Dit is het uitgangspunt van
‘Universal Design for Instruction’ (UDI).
Iedereen leert…
Een concreet voorbeeld van inclusie in het hoger onderwijs.
Iedereen leert is het onderdeel van de nieuwsbrief waar een concreet verhaal
van inclusie in het hoger onderwijs in de schijnwerpers staat. Goede
voorbeelden uit de praktijk zijn vaak de beste eye-openers, ze tonen aan
dat inclusie in het hoger onderwijs een reële optie is. Ken jij als
student, docent, ouder, onderzoeker… zelf een mooi inclusie-verhaal. Aarzel
dan niet om het te mailen naar info@siho.be.
In deze editie: voorbeelden van goede praktijk uit Nederland…
In 2008 stelde de Vlaamse Regering een Aanmoedingingsfonds ter beschikking
aan de Vlaamse hogescholen en universiteiten. Met dit fonds kunnen de
instellingen hoger onderwijs initiatieven nemen die diversiteit in hoger
onderwijs aanmoedigen. Op die manier kunnen zij de instroom, doorstroom en
succesvolle uitstroom van ondervertegenwoordigde groepen – waaronder
studenten met een functiebeperking – in het hoger onderwijs bevorderen.
Handicap
+ Studie, het Nederlandse expertisecentrum voor onderwijs en handicap,
analyseerde de tussen – en eindrapportages. Op basis hiervan publiceerden
zij de bundel ‘Soepel studeren met een handicap’. Hierin verzamelden
zij 60 voorbeelden van goede praktijk in de Nederlandse instellingen hoger
onderwijs. Enkele voorbeelden:
De Universiteit van Twente organiseert een cursus ‘contact, durven, doen’.
Hierin worden studenten die daar nood aan hebben getraind in het leggen van
contacten en het maken van groepsopdrachten.
De Hogeschool INHolland organiseerde dan weer een cursus ‘train de trainer,
training voor studieloopbaanbegeleiders’. De cursus werd aangeboden aan een
aantal studieloopbaanbegeleiders zodat zij goed voorbereid het gesprek met
studenten met een functiebeperking kunnen aangaan. Daarna hebben deze
mensen de kennis verspreid onder de andere studieloopbaanbegeleiders in hun
instelling.
Het SIHO kiest ervoor niet alleen in eigen land maar ook over de grenzen
heen haar netwerk uit te bouwen en internationaal de nieuwste ideeën rond
inclusief hoger onderwijs op te pikken.
LINK – congres Manchester: ‘redelijke
aanpassingen’
Eind november organiseerde het Europese LINK
netwerk haar 3e congres in Manchester (UK). Het centrale thema was
‘redelijke aanpassingen’. Verschillende nationale en internationale
sprekers kwamen aan bod.
Eén van hen was Paul Conway, disability coordinator aan de Sheffield Hallam
University. Hij stelde de ‘Open Rose Group’ voor.
De Open Rose Group is een samenwerkingsverband tussen de bibliotheken van 8
universiteiten.
Doel van deze samenwerking is het uitwisselen van ideeën rond beleid en
procedures om de diensten voor studenten met een functiebeperking die de
bibliotheek willen gebruiken te optimaliseren.
De groep ontwikkelde o.a. een trainingspakket voor bibliotheekpersoneel
bestaande uit een DVD en ondersteunend materiaal. Op de DVD komen studenten
met een functiebeperking aan het woord die hun ervaringen met de bibliotheek
vertellen. Daarnaast zijn er studenten te zien die gebruik maken van
faciliteiten in de bibliotheek. Op die manier krijgen kijkers een overzicht
van tal van mogelijke redelijke aanpassingen die in een
universiteitsbibliotheek gebruikt kunnen worden.
Nieuwe ‘Higher Education Accessibility
Guide’ (HEAG) nu online!
In januari 2010 lanceerde de European Agency een vernieuwde versie van de Higher
Education Accessibility Guide (HEAG). Deze online gids biedt relevante
informatie voor studenten met een functiebeperking die overwegen om in het
buitenland te gaan studeren en voor de mensen die hen hierbij ondersteunen.
Ze vinden er informatie terug over hogescholen en universiteiten uit 26
verschillende landen.
Op de verschillende landenpagina’s vind je enerzijds algemene informatie
terug over hoger onderwijs en ondersteuning voor studenten met een
functiebeperking in het betreffende land en contactgegevens van mensen.
Anderzijds vind je er specifieke informatie over een groot aantal
instellingen hoger onderwijs en de ondersteuning die zij bieden. Deze
informatie is beschikbaar in de landstaal en in het Engels.
Er zal continu nieuwe informatie op de website toegevoegd worden en elke
twee jaar zal een volledige update van de HEAG uitgevoerd worden.
Seventh international conference on higher
education and disability – Innsbruck (Oostenrijk)
Deze conferentie wordt om de drie jaar georganiseerd door de Universiteit
van Innsbruck en de Universiteit van New Orleans en vindt dit jaar plaats
van 20 tot 23 juli. Sprekers en deelnemers van over de hele wereld komen
naar Innsbruck. De conferentie is dan ook een aanrader voor iedereen die
werkt aan gelijke kansen voor en volwaardige participatie van studenten met
een functiebeperking.
De presentaties zullen dieper in gaan op 3 grote thema’s:
Innovaties in hoger
onderwijs
Internationale
uitwisselingsprogramma’s
Maatstaven voor
ondersteuning van studenten met een functiebeperking in hoger
onderwijs
Minister Pascal Smet beschrijft in zijn beleidsnota ‘Gelijke Kansen 2009-2014’ het belang van
een goede beeldvorming van mensen met een beperking. Een niet-stereotype
beeldvorming is volgens hem fundamenteel in het realiseren van de juiste
ingesteldheid voor gelijke kansen en inclusie.
Voor hoger onderwijs betekent dit dat een student met een functiebeperking
in de eerste plaats als student gezien moet worden. De beperking is slechts
één van de vele kenmerken van die student.
‘The
GIMP project’, het filmpje in deze nieuwsbrief, van choreografe Heidi
Latsky gaat niet specifiek over hoger onderwijs maar laat wel zien hoe
op een respectvolle manier naar mensen met beperking gekeken kan worden.
Bovendien is dit filmpje een mooi voorbeeld van hoe je perfect kan werken
met je beperking. Die beperking doet geen afbreuk aan het geheel,
integendeel.
Op de voorgrond
In elke nieuwsbrief wordt een wetenschappelijke bron (boek, artikel,
onderzoek…) op de voorgrond geplaatst.
Teaching the ‘invisible’ disabled students in the classroom: disclosure,
inclusion and the social model of disability
Docenten en andere personeelsleden op hogescholen en universiteiten maken
zich vaak zorgen hoe ze tegemoet kunnen komen aan de noden van studenten
met ‘verborgen’ functiebeperkingen. Docenten gaan er immers van uit dat ze
beter tegemoet kunnen komen aan de noden van een student met een
functiebeperking als ze zijn of haar beperking kennen. Zij hebben de
neiging om hun eigen capaciteiten te onderschatten. Dit komt vooral voort
vanuit het medisch model dat deze studenten als ‘speciale’ studenten ziet
die nood hebben aan ‘behandeling’ door een ‘expert’.
In het artikel wordt de vraag gesteld waarom studenten hun functiebeperking
niet kenbaar maken.
Sommige studenten verkiezen hun functiebeperking niet kenbaar te maken
vanuit negatieve ervaringen wanneer ze dit wel deden in het verleden. Een
andere verklaring is dat het klimaat in het hoger onderwijs, dat gericht is
op prestatie, onafhankelijkheid en beoordeling, studenten ervan weerhoudt
om hun functiebeperking kenbaar te maken.
Wat kunnen instellingen hoger onderwijs dan doen voor studenten met een
verborgen functiebeperking?
Het is belangrijk dat docenten een grote diversiteit aan onderwijsmethoden
hanteren om de onderwijs- en leeromgeving zo inclusief mogelijk te maken.
(Zie ook de webpagina ‘toegankelijk hoger onderwijs’ op www.siho.be).
Daarnaast is het belangrijk dat instellingen hoger onderwijs anticiperend
te werk gaan. Dit betekent dat ze niet enkel tegemoet dienen te komen aan
de noden van hun huidige studenten, maar dat ze ook moeten anticiperen op
de noden van mogelijke toekomstige studenten.
Los hiervan is het natuurlijk belangrijk om een omgeving te creëren waarin
studenten zich veilig en comfortabel genoeg voelen om hun functiebeperking
toch kenbaar te maken. Een positieve houding tegenover diversiteit en het
kenbaar maken van de mogelijkheid op allerlei vormen van ondersteuning
kunnen hiertoe bijdragen. Ook het aanmoedigen van alle studenten om na te
denken over hun mogelijkheden en beperkingen draagt bij tot zo’n klimaat.
In het artikel kan je een voorbeeld lezen van een activiteit in een
instelling hoger onderwijs waarbij studenten aangemoedigd werden om hun
bijkomende leernoden kenbaar te maken. Gelijktijdig werd binnen deze
instelling een discussie geopend met alle studenten over verschil en
diversiteit.
Referentie
Matthews, N. (2009). Teaching the ‘invisible’ disabled students in the
classroom: disclosure, inclusion and the social model of disability.
Teaching in Higher Education, 14 (3), 229-239.
Aankondigingen
19 mei 2010:
STUDIEDAG SIHO: ‘we are all a limited edition’
