|
Nieuwsbrief SIHO november 2009
Het SIHO...
- …luisterde naar de ervaringen van
studenten
Hoe verloopt of verliep het studeren in het hoger onderwijs voor
(oud)studenten met een functiebeperking?
Zien zij knelpunten of ondervinden zij onbeantwoorde noden die het
succesvol studeren bemoeilijken en wat zijn die knelpunten?
Wat loopt goed? Zijn er good practices terug te vinden waaruit we kunnen
leren voor de toekomst?
In hoeverre zijn de deelnemers bekend met de aangeboden dienstverlening
vanuit de instelling en hoe evalueren zij het aanbod voor studenten met een
functiebeperking?
In dit onderzoek wordt op een exploratieve manier onderzocht hoe
(oud)studenten hun studies in het hoger onderwijs beleven. Het blootleggen
van knelpunten kan op zich leiden tot werkpunten en verbeteringen. Het SIHO
vindt het van cruciaal belang dat de ervaringsdeskundigheid van studenten
betrokken wordt in het bekijken van mogelijkheden en het verzamelen van
good practices.
Enkele citaten:
“Aan deze universiteit weten ze echt wel waar het probleem zit. Ze zijn
niet alleen bezig met de examens, maar ze kijken ook naar uw
studiemethode.”
“Erasmus was niet evident, maar ik wou dat echt wel doen.”
“Veel mensen denken dat voor dyslexie, je enkel maar het schriftelijk
examen moet omzetten in een mondeling examen, maar zo eenvoudig is het niet
altijd.”
“In de eerste twee jaar durfde ik wel niet gaan zeggen dat ik bepaalde
zaken moeilijk kon en wat we daar aan konden doen, terwijl ik tijdens de
laatste jaren veel vlotter eens langs ging om hulp te vragen.”
“Bij het kiezen van mijn nieuwe school, heb ik mij niet onmiddellijk
geïnformeerd over de studiefaciliteiten. Dit was op dat moment ook het
laatste van mijn zorgen. Dat is in veel zulke situaties dat ik mijn ziekte
van Crohn totaal vergeet. Ook tijdens het academiejaar kwam ik niet
onmiddellijk bij de studiebegeleiding terecht, vooral omdat ik op dat
moment veel meer bezig was met mezelf te settelen op kot en de weg te
zoeken op school.”
Benieuwd wat ze nog meer vertelden? Lees dan hier ons rapport.
- …blikte terug op een eerste werkjaar
1 september ging het 2e werkjaar van het SIHO officieel van start.
Het verslag van het eerste werkjaar vind je hier.
Iedereen leert…
Een concreet voorbeeld van inclusie in het hoger onderwijs.
Iedereen leert is het onderdeel van de nieuwsbrief waar telkens een
concreet verhaal van inclusie in het hoger onderwijs in de schijnwerpers
staat. Goede voorbeelden uit de praktijk zijn vaak de beste eye-openers, ze
tonen aan dat inclusie in het hoger onderwijs een reële optie is. Ken jij
als student, docent, ouder, onderzoeker… zelf een mooi inclusie-verhaal.
Aarzel dan niet om het te mailen naar info@siho.be.
In deze editie: het verhaal van Margaret Sanderson (accessibility
coördinator, Brock University, Canada)
Margaret Sanderson werkt sinds 2007 als accessibility coordinator in Brock
University in Canada. Samen met (oud)-studenten en andere personeelsleden
met een beperking, gaat ze enthousiast op weg naar een toegankelijke
universiteit voor iedereen. Ze informeert en sensibiliseert studenten en
personeelsleden rond Universal Design en toegankelijkheid.
Vanuit een inclusief gedachtegoed, kiest Brock University er resoluut voor
om pro-actief en systematisch aan de fysieke en digitale toegankelijkheid
te werken. Het toepassen van de principes van Universal Design zorgt ervoor
dat minder aanpassingen nodig zijn voor één specifieke persoon. Bovendien
is het veel goedkoper om van bij de start deze principes toe te passen dan
nadien aanpassingswerken uit te voeren.
Toch is er ook in deze universiteit nog veel voor verbetering vatbaar. Een
paar jaar geleden nam Brock University enkele maanden een consultant in
dienst die alle gebouwen en terreinen van de onderwijsinstelling heeft
gescreend op vlak van toegankelijkheid. Dit resulteerde in een bundeling
van bevindingen en aanbevelingen. Hierna werden prioriteiten voor actie
bepaald.
Enerzijds stelt de universiteit elk jaar 200 000 Canadese Dollar (ca. 133
300 euro) ter beschikking om de fysieke en/of digitale barrières weg te
werken. Wat betreft de fysieke toegankelijkheid, vormen de prioriteiten uit
het rapport van de consultant een belangrijke bron om te bepalen waaraan de
universiteit dit geld zal besteden. Alle plannen voor renovatiewerken of
nieuwbouwprojecten worden binnen Brock University bovendien voorgelegd aan
het ‘Accessibility Committee’ van de universiteit. Hierin zitten o.a.
studenten en personeelsleden met een beperking en mensen uit de
gemeenschap. Deze groep gemotiveerde mensen komt acht keer per jaar samen
en heeft een adviserende functie.
Anderzijds heeft de universiteit ook zelf richtlijnen uitgewerkt waaraan de
gebouwen moeten voldoen. Bij renovatiewerken, aanpassingen of het ontwerp
van nieuwe gebouwen, worden deze criteria gevolgd. De richtlijnen proberen
een toegankelijke omgeving voor iedereen te creëren, en gaan dus veel
verder dan de minimum normen die in Canada van kracht zijn.
De richtlijnen die Brock University ontwikkelde vind je hier.
Internationaal
Het SIHO kiest ervoor niet alleen in eigen land maar ook over de grenzen
heen haar netwerk uit te bouwen en internationaal de nieuwste ideeën rond
inclusief hoger onderwijs op te pikken.
- LINK – congres ‘YOU + I = TOGETHER,
Ljubljana, Slovenië
Begin september vond het 2e LINK congres plaats. Deze keer namen de
Sloveense LINK-partners de organisatie van het congres voor hun rekening.
Het seminarie kreeg als titel 'YOU + I = TOGETHER'. Centraal stonden de
ervaringen van studenten met een functiebeperking in het hoger onderwijs.
De focus hierbij lag op mogelijke ondersteuning, good practices en de
huidige uitdagingen.
Een medewerker van het SIHO trok samen met 4 studenten en een persoonlijk
assistent naar Slovenië. Wil je de ervaringen van de studenten lezen? Klik
dan hier voor het verslag dat zij schreven. Voor meer
foto’s kan je hier terecht.
De PowerPoint presentaties van de lezingen vind je hier. Bekijk zeker eens de presentatie van Vivian Rath.
Hij presenteerde de ervaringen van studenten die uit de workshops op de
eerste dan van het congres naar voor kwamen. Een beschrijving van deze
conclusies vind je ook terug in het rapport dat de Vlaamse studenten schreven.
- Education for All, Warschau
Van 22 tot 25 september 2009 vond het internationale congres
‘Education for All’ plaats in Warschau. Het congres was opgedeeld in drie
parallelle sessies. De drie topics waren :
1. Universal design – more than just architecture
Hier werden voornamelijk presentaties gegeven rond de manier waarop
barrières – niet alleen architecturale barrières maar ook anderen zoals bv.
digitale belemmeringen – konden omzeild worden.
2. Beyond the borders of traditional disability
Goede praktijkvoorbeelden werden gepresenteerd met als doel de
onderwijskansen van alle studenten met een functiebeperking te bevorderen.
De klemtoon werd gelegd op studenten met een psychische/psychiatrische
problematiek.
3. Inclusive education – can it become a fact?
Ondanks het feit dat het VN-verdrag met betrekking tot personen met een
beperking aantoont dat het inclusief onderwijs de enige onderwijsoplossing
is, blijkt dat Europa deze implementatie nog niet volledig heeft
uitgewerkt. Tijdens deze sessies kwamen vooral onderzoeken of ervaringen
aan bod van mensen die het inclusief onderwijs vorm hadden gegeven binnen
hun instelling.
De openingsceremonie gebeurde door Diane Lea Ryndak uit Florida.
Deze dame sprak over inclusie in het onderwijs. Voor haar was zowel de
context als de content belangrijk. Er moet niet enkel op maat
gewerkt worden (dus naar de individuele student, de individuele klas en de
individuele school) maar ook naar het systeem (de policy en de procedures).
Anders worden enkel kleine brandjes geblust.
“Education is a service that goes to the student, not a place where the
student goes”
“Equity of access to general education is a right, not a privilege”.
Gedurende de twee volgende dagen werd het duidelijk dat verschillende landen
via onderzoeken en projecten bezig zijn met inclusie in het hoger
onderwijs. In sommige landen was er nog eerder sprake van integratie, maar
ook deze mensen maakten ons duidelijk dat zij inclusief wilden gaan werken.
Zo vertelde Alenka Bera (Slovenie) over haar onderzoek in Slovenie waar
zowel studenten met een functiebeperking, de instellingen als de docenten
bevraagd werden of gaan bevraagd worden omtrent de toegankelijkheid (zowel
architecturaal als digitaal).
Elisabeth Unterfrauner (Oostenrijk) kwam het project European Unified
Appraoch for Accesability Lifelong Learning voorstellen. Hierbij worden
studenten met en studenten zonder functiebeperking bevraagd. Er wordt een
vergelijking gemaakt tussen hen naar leeftijd, inkomen,… De resultaten van
dit onderzoek zijn te vinden op www.eu4all-project.eu.
Enid Weiner (Canada) vertelde over haar begeleiding aan studenten met een
psychiatrische problematiek. Het episodisch karakter van hun functiebeperking
speelt een belangrijke rol in de manier waarop deze studenten hun
schoolcarrière kunnen vervolledigen.
De abstracts van alle presentaties die gegeven werden tijdens dit congres
vind je hier.
- Belonging – developing and maintaining
inclusive environments, London (Canada)
Op 16 oktober 2009 ging deze conferentie door in London, Ontario (Canada).
Deze studiedag werd georganiseerd door het Centre for Inclusive Education.
Op deze dag werden aan studenten, leerkrachten, ouders, directies,
begeleiders in het inclusief onderwijs,… handvaten aangeboden om inclusieve
leeromgevingen te ontwikkelen en te behouden.
Volgens dr. Sheila Bennett staat de behoefte die iedereen heeft om erbij te
horen (to belong) centraal. Inclusie van kinderen en volwassenen geeft
hiertoe kansen, maar is op zich onvoldoende. Het concept ‘belonging’ werd
bekeken vanuit verschillende perspectieven. De spreker riep alle
betrokkenen op om capaciteiten voor vriendelijkheid, vernieuwing, falen en
verbondenheid te ontwikkelen, in plaats van te wachten op meer geld,
mensen, middelen… om verder op weg te gaan naar een klas, school,
maatschappij waar iedereen erbij kan horen.
Meer informatie over het Centre for Inclusive Education vind je hier.
Op de voorgrond
In elke nieuwsbrief wordt een wetenschappelijke bron (boek, artikel,
onderzoek…) op de voorgrond geplaatst.
Getting round obstacles: disabled student’s experiences in higher Education
in Scotland
Dit artikel rapporteert de bevindingen van een onderzoek naar de ervaringen
van studenten met een functiebeperking in het hoger onderwijs in Schotland.
Daarvoor werd gezocht naar gedetailleerde informatie over beleid en
voorzieningen voor studenten met een functiebeperking in alle instellingen
voor hoger onderwijs. Daarnaast werden 12 casestudies bij studenten
uitgevoerd.
Er wordt geargumenteerd dat studenten met een functiebeperking
geconfronteerd worden met obstakels die hun participatie bemoeilijken. We
kunnen deze obstakels opsplitsen in vijf domeinen: de fysieke omgeving,
toegankelijkheid van informatie, toegang tot hoger onderwijs,
veronderstellingen van ‘normaliteit’ en niveaus van bewustzijn. Bij elk van
deze categorieën worden in het artikel voorbeelden gegeven.
De onderzoekers erkennen de positieve stappen die gebeuren om de toegang
voor studenten met een beperking te verbeteren. Toch blijkt ondersteuning
nog te vaak gericht op het omzeilen van obstakels in een ontoegankelijke
omgeving. De ontoegankelijke omgeving zelf wordt echter niet aangepast. Het
huidige ondersteuningsmodel helpt studenten dus om deel te nemen aan onderwijs
dat op zich ontoegankelijk blijft.
Dit model van ondersteuning vereist dat instellingen studenten informeren
over de beschikbare ondersteuning en dat studenten hun ondersteuningsnoden
kenbaar maken aan de instelling. Dit model werkt echter niet voor alle
studenten, om volgende redenen:
- Niet alle studenten
beseffen dat ze recht hebben op ondersteuning.
- Ondersteuning
vereist dikwijls een identificatie met een bepaald ‘label’. Niet alle
studenten zien zichzelf als een persoon met een beperking. Nochtans is
dit in het huidige model van ondersteuning wel vereist om recht te
hebben op die ondersteuning.
- Sommige studenten
willen hun ondersteuningsnoden niet kenbaar maken, omdat ze geloven
dat de negatieve gevolgen (stigma’s, vooroordelen…) groter zullen zijn
dan de voordelen (ondersteuning).
- Sommige studenten
willen niet anders behandeld worden dan hun medestudenten. Om die
reden willen ze niet dat mensen hun ondersteuningsnoden kennen.
Om deze redenen wordt gepleit voor een onderwijs dat uit
zichzelf barrières opzoekt en verwijdert, maar ook voor een onderwijs dat
manieren zoekt waarop verschillen tussen studenten omarmd en toegejuicht
worden. Beleid en procedures voor studenten met een functiebeperking moeten
centrale activiteiten zijn die verankerd zijn in de volledige instelling.
Referentie
Tinklin, T. & Hall, J. (1999) Getting round obstacles: disabled
student's experiences in higher education in Scotland. Studies in Higher
Education, 24, (2), 183-194
Aankondigingen
- 27 mei 2010: STUDIEDAG SIHO: ‘we are all limited
edition’
Het SIHO – november 2009
Print pagina
|
