Het nieuwe academiejaar is intussen volop van start gegaan. Tijd om de
eerste SIHO-nieuwsbrief van dit academiejaar in jullie mailbox te
ontvangen.
Deze eerste nieuwsbrief ziet er meteen wat anders uit dan gewoonlijk. Geen
aparte onderdelen deze keer maar een volledige themanieuwsbrief rond de
dialoog tussen studenten met een functiebeperking en het beleid in hoger
onderwijs.
Het Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs (SIHO) wil een bijdrage leveren aan
het creëren van gelijke kansen voor personen (studenten en personeelsleden)
met een functiebeperking in het hoger onderwijs. Haar hoofddoel is het
opnemen van een intermediaire rol in ‘het realiseren van inclusief hoger
onderwijs’. Inclusie kan echter pas gerealiseerd worden wanneer het
perspectief van de insiders bevraagd, beluisterd en benut wordt. Deze
insiders zijn in de eerste plaats studenten met een functiebeperking in het
hoger onderwijs. De vraag die we ons hier stellen is of deze stem van de
studenten binnen de instelling ook echt gehoord wordt?
In het decreet van 19 maart 2004 betreffende de
rechtspositieregeling van de student, de [medezeggenschap] in het hoger
onderwijs, de integratie van bepaalde afdelingen van het hoger onderwijs
voor sociale promotie in de hogescholen en de begeleiding van de
herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen, artikel II.6,
kunnen we lezen dat besturen maatregelen moeten waarborgen ten aanzien van
studenten met een handicap of chronische ziekte om de toegankelijkheid van
het hoger onderwijs te waarborgen. In hetzelfde decreet vinden we de
oplegging terug van de oprichting van één studentenraad per instelling
hoger onderwijs. In het decreet wordt wel de samenstelling van deze
studentenraad besproken, maar de deelname van studenten met extra nood aan
ondersteuning (bv. omwille van een functiebeperking) wordt hier niet
vermeld. Om de diversiteit o.a. in deze organen toch te bevorderen,
lanceerde de Vlaamse Vereniging van Studenten in 2008 een diversiteitcharter
die organisaties kunnen ondertekenen.
Om een antwoord te krijgen op de vraag of de mening van studenten met een
functiebeperking ook echt wordt gehoord binnen hogescholen en
universiteiten, wilde het Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs peilen naar
de praktijk. Dit is echter geen evidente vraag. In Vlaanderen zijn
er voorlopig nog steeds heel weinig cijfers voorhanden over de deelname van
studenten met een functiebeperking in het hoger onderwijs, laat staan over
de deelname aan studentenraden en dergelijke. Bovendien hebben de
onderwijsinstellingen vaak enkel zicht op de studenten die onderwijs- en/of
examenfaciliteiten aanvragen. Sommige studenten (al dan niet met een
zichtbare functiebeperking) maken hier echter geen gebruik van. Bijgevolg
is dit aantal onmiskenbaar een onderschatting van het ware aantal studenten
met een functiebeperking.
Met deze realiteit in gedachten, vroegen we de onderwijsinstellingen naar
het aspect ‘participatie van studenten met een functiebeperking in
overlegorganen’. Dit gebeurde via interviews met de aanspreekpunten van
twaalf instellingen hoger onderwijs die participeerden aan de
informatieronde.
Hieruit bleek in de eerste plaats dat de hogescholen en universiteiten
participatie van studenten in overlegorganen belangrijk vinden. Studenten
met een extra nood aan ondersteuning hebben toegang tot dezelfde
overlegorganen als andere studenten in het hoger onderwijs. Bij de
bevraagde onderwijsinstellingen werden geen specifieke sensibiliseringsacties
opgezet om deze studenten warm te maken en bovenvermelde diversiteit te
bevorderen. Evenmin werden bepaalde quota vooropgesteld (bv. 5% van de
studenten in de studentenraad moet een functiebeperking hebben).
‘De studentenraad moet inclusief zijn. Maar toch doet de raad geen
positieve discriminatie. Er wordt niet gezocht naar een quota bijvoorbeeld.
Ze staan open voor iedereen en zijn in principe inclusief.’
Ten tweede meldden de onderwijsinstellingen dat er een algemeen
participatieprobleem bestaat. Niet alleen studenten met een
functiebeperking, maar ook andere studenten vinden hun weg niet naar de
overlegorganen.
‘Wij hebben ook geen belangenvereniging. Wij krijgen sowieso onze
studentenraden al moeilijk van de grond.’
‘Studenten kunnen deelnemen net zoals iedereen. We weten niet of dit ook
effectief gebeurt. Er wordt geen speciale sensibilisering gedaan om die
studenten aan te trekken. Het is sowieso al een probleem om studenten te
vinden die in faculteitsraden of onderwijscommissies willen zitten.
Misschien moeten studenten met een functiebeperking zich al zodanig
focussen op hun studie dat ze er geen andere dingen meer kunnen bij doen.
Maar ze zijn vrij. We proberen ze zo veel mogelijk te behandelen zoals alle
andere studenten.'
In de meeste bevraagde instellingen bestaan geen specifieke overlegorganen
of belangenverenigingen voor studenten met een functiebeperking. Eén
instelling heeft wel een groep studenten met een functiebeperking die zich
verenigd heeft. Ook daar ziet men echter dat dit niet gemakkelijk is om
deze studenten op regelmatige basis samen te laten komen.
‘We hebben nu een groepje studenten met functiebeperkingen die zich
verenigd heeft, maar ik merk ook wel dat het soms erg moeilijk is om op
geregelde tijdstippen samen te komen. Deze mensen hebben het vaak al
moeilijker en voelen al vaker een tijdsgebrek, zodanig dat hen motiveren om
in studentenraden te zetelen, zeker niet eenvoudig is. Ik heb ook de indruk
dat het moeilijk is om hen te motiveren, om iets te doen ‘voor de volgende
generaties’. Vaak zijn zij ontgoocheld omdat hun inspanningen op het eerste
zicht voor zichzelf niet veel opleveren.’
In sommige instellingen probeert men studenten te betrekken in de dialoog
rond diversiteit via discussiemomenten/focusgroepen/…. Hier probeert men
dan zowel studenten met als zonder functiebeperking te betrekken.
‘Er is net een vacature verschenen om te werken rond diversiteit. Het is
de bedoeling dat we twee discussiemomenten organiseren. We willen met de
studenten in debat gaan: wat is dat dan, studeren met een beperking? Hoe
pak je dat best aan? Er zit ook wel een potentieel van signaalfunctie in.’
Aan de slag!
Instellingen hoger onderwijs vinden de participatie van studenten met een
functiebeperking in overlegorganen belangrijk. In de praktijk blijkt deze
inspraak niet altijd gemakkelijk te realiseren.
Een nieuw academiejaar houdt een nieuwe kans in om studenten te betrekken.
Hoe gebeurt dit in uw instelling? Laat het gerust weten op info@siho.be.
Het SIHO zal dit jaar opnieuw insiders betrekken bij zijn werking. Ben jij
een student met een nood aan ondersteuning? Ben jij betrokken bij het hoger
onderwijs aan studenten met een functiebeperking? Laat ons gerust weten of
we jouw mening kunnen vragen bij deze acties en schrijf je in op onze expertisedatabank.
Wij wensen jullie een fijne start van het nieuwe academiejaar!
Het SIHO – oktober 2009
