Ben jij de leerkracht van morgen?
Het Vlaamse onderwijs heeft nood aan nieuwe enthousiaste leerkrachten van alle kleuren, soorten en maten. Het is immers uiterst belangrijk dat de lerarenkorpsen even divers zijn als onze samenleving. Zo kunnen leerkrachten van elkaar leren en goed onderwijs geven aan elke leerling of student.
Op de website van het Leerkrachten van Morgen (LVM) – team vind je heel wat goede voorbeelden van een diverse groep mensen uit de praktijk. Bovendien vind je er handige tips om aan de slag te gaan.
Annick en Inge maken deel uit van het LVM-team. Beide dames volgen momenteel de lerarenopleiding. Het SIHO had een gesprek met hen.
Zowel Annick als Inge deden al een vooropleiding voor ze aan de lerarenopleiding begonnen.
Annick: Ik heb psychologie gestudeerd. Ik ben aan die studie begonnen omdat psychologie me interesseert. Ik lees geen braille. Ik werk wel met spraaktechnologie en ook nog wat met vergroting. Ik kreeg altijd direct de cursussen digitaal. Practica tijdens mijn opleiding psychologie waren nooit een probleem. Ik nam bv. intelligentie tests af met vergrootte formulieren. De assistenten waren altijd heel open.
Ik heb stage gedaan in een Centrum Geestelijke Gezondheidszorg. Mijn supervisor stond heel erg open. Ook met de collega’s verliep alles goed. Ik werkte vooral als therapeut. Ik deed vooral gesprekken, dus minder visueel werk . Ik kon non-verbale dingen goed registreren, ook al zag ik ze niet.
Inge: Ik ben altijd naar een gewone school geweest. Ik heb samen leren overleven met mijn klasgenoten. Mijn leeftijdsgenoten zagen geen problemen. Leerkrachten soms wel. Zij voelen zich verantwoordelijk. Ik heb nooit grote problemen gehad. Er waren wel trappen in de middelbare school. Mijn klasgenoten hebben mij 6 jaar lang de trappen opgetrokken. Toen was het tijd om hogere studies te doen. Ik koos voor Engelse letterkunde en theater en film.
Tijdens de examens waren er proffen die de wilden weten waarom ik in een rolstoel zit. Ik vond dit niet erg. Ze zagen dat ik veel kon en dat sommige dingen moeilijker gingen. Ik vond dat heel open en dat stelde me op mijn gemak. Het kwam heel natuurlijk over. De proffen zijn ook heel hulpvaardig. Bij een studiebezoek heeft een prof me de trappen op gedragen.
Ik heb veel sociale contacten gelegd en een brede vriendenkring uitgebouwd waarop ik kan terugvallen. De mentaliteit aan de universiteit is helemaal anders dan in het middelbaar. Medestudenten kijken naar de persoon die ik ben. Ze laten zich niet afschrikken. Aan de universiteit durven medestudenten vragen stellen. Zo kan ik ze informeren en geruststellen.
De lerarenopleiding
Annick: Ik koos voor de lerarenopleiding na een jaar vrijwilligerswerk in Costa Rica. Ik gaf daar o.a. les. Daarom vond ik het interessant om de lerarenopleiding te volgen. Misschien kom ik nooit in het onderwijs terecht. Maar als psycholoog werk je ook met groepen. Je leert in de lerarenopleiding hoe je iets over brengt naar een groep. Ik zie veel dingen als een uitdaging.
Inge: Een van de redenen waarom ik voor de lerarenopleiding koos is omdat ik sociaal contact nodig heb. Anders leef ik niet! Als leerkracht is dat een van de hoofdtaken. Je kan mensen iets bijbrengen. De interactie is belangrijk. Ik schreef me in voor de lerarenopleiding en heb vooraf aan niemand raad gevraagd. Je merkt toch pas als je begonnen bent of de opleiding je ligt en of je het kan. Ik heb nooit twijfels gemerkt bij de proffen. Ze kenden mij al als een goede student.
Annick: De universiteit had twijfels of ik het diploma wel kon behalen en of ik wel werk zou kunnen vinden als leerkracht. Maar ik kan ook niet voorspellen hoe iets zal lopen. Ik weet dat pas wanneer ik ergens mee bezig ben. Al wat ik leer vind ik meegenomen, ook al haal ik het diploma niet. Ik wil niet koste wat het kost als leerkracht aan de slag.
Er is ook veel bereidheid bij de universiteit. Je moet geen privileges krijgen. Docenten moeten de lessen niet gemakkelijker maken, maar toegankelijk. Iedereen is heel visueel ingesteld. Ze vergeten wat je kan met andere zintuigen. Je past wat je niet ziet bij tot op een zeker niveau. We geven soms proeflessen voor medestudenten. Dat gaf meer vertrouwen aan de prof die wantrouwen had. Het is heel frustrerend als mensen twijfel uitdrukken. Mensen weten veel niet en kunnen veel dingen niet inschatten. Maar er is een verschil tussen vragen of iets gaat lukken en er van uit gaan dat iets niet zal lukken. Die beperking is iets, een ervaring van alledag. Voor andere mensen is dat niet zo.
Inge: Wij zijn gewoon om verder te kijken dan de beperking. Wij zien oplossingen, uitdagingen. Je leert creatief zijn.
Stage
Annick: Dit jaar doe ik observatiestage. Dit houdt in dat ik meeloop met een leerkracht, kijk hoe dingen werken en het klimaat van de school observeer. Ik doe mijn stage deeltijds. Ik vertelde vooraf aan de directrice van de school dat ik slecht zie. We zien wel wat er komt.
Inge: Ik deed vorig jaar observatiestage. Een eerste drempel was het vinden van een stageschool die toegankelijk is. Dat is een hindernis die ik bij elke job zou hebben. Een tweede drempel was de houding van de stagebegeleidster. Ze wilde vermijden dat ik in een klas met ‘moeilijke leerlingen’ terecht zou komen. Uiteindelijk kwam ik toch in zo’n klas terecht en het waren schatjes. Er is veel hulpvaardigheid bij die jongeren. Ze hielden de deur voor mij open met een kleine buiging erbij. Ik had mijn mond nog niet open gedaan en ik had de leerlingen al iets bijgeleerd. Ik had ze aangezet tot denken. Ik heb de stagebegeleidster er van kunnen overtuigen dat de rolstoel geen probleem is. Als anderen constant twijfels hebben, heeft dat een impact op hoe je jezelf voelt.
Dit jaar deed ik een lesgeefstage. Dit was in een andere school die helemaal toegankelijk is. De leerkrachten bij wie ik stage liep, zagen het helemaal zitten. Na de vierde les kwam iemand van de universiteit mij observeren. De stagebegeleidster vertelde dat ze meer problemen had verwacht. Ze had nog nooit een leerkracht met een beperking gezien. De leerkracht van de school ondersteunde mij. Hij vertelde dat ik veel doe met uitstraling en oogcontact. Ik kon ook door de klas rijden en daardoor fysiek aanwezig zijn. Zo kreeg ik de leerlingen geboeid.
Inge: Ik heb de reden van mijn beperking niet verteld aan de leerlingen en leerkrachten van de school waar ik stage deed. Als ik een volledig jaar ga lesgeven, dan zal ik dat wel doen. Het hoort bij je voorstelling als leerkracht. Voor die paar uurtjes stage deed ik dat niet.
Binnenkort ga ik een les gedrags- en cultuurwetenschappen geven over kindsoldaten. Het zal o.a. gaan over het posttraumatisch stresssyndroom. In deze les kan ik mijn eigen situatie gebruiken. Ik zie dat helemaal zitten. Nu ik toch in een rolstoel zit, kan ik de mensen evengoed iets bijleren. De kunst is om je beperking om te draaien in een voordeel.
Annick: Toen ik stage deed in het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg vertelde ik altijd bij het begin aan mijn cliënten dat ik slecht zie. Zo begrepen ze waarom ik geen oogcontact maak. Ze mochten zich geen zorgen maken. Hun vraag moet weg zijn zodat ze dan terug bij zichzelf zijn.
Op kot
Annick: Eerst wilde ik op een particulier kot gaan. Ik wou niet betutteld worden. Maar ik vond moeilijk een particulier kot dat toegankelijk is. Daarom ben ik op de aangepaste studentenkoten van de universiteit gaan wonen. Dat was uiteindelijk heel leuk. Iedereen hielp iedereen. Ik heb hier altijd goede ervaringen gehad.
Inge: Ik wou graag op kot gaan maar dat was niet vanzelfsprekend. Ik was altijd heel afhankelijk van mijn ouders. Zij brachten mij met de wagen overal naartoe. De universiteit heeft een studentenhuis, maar dat is oud en niet toegankelijk. Er zijn al trappen voor je aan de lift komt. De kamer zelf had nog gelukt, maar de badkamer niet. Nu woon ik in een toegankelijke studio. De universiteit heeft verandering beloofd. Intussen krijg ik een vergoeding om het prijsverschil tussen een gewoon kot en een kamer in een studentenhuis te minimaliseren.
Leerkrachten Van Morgen
Annick: Ik vind dat er vanuit de medische hoek vaak heel typische reacties komen. Je bent ziek of je bent niet ziek.
Inge: Een beperking is heel subjectief. Dat wordt door iedereen anders ervaren. Op de middelbare school hadden we het in de les godsdienst over toekomstdromen. Een meisje uit mijn klas vertelde toen dat ze graag gezond en gelukkig oud zou worden. De leerkracht gaf haar toen een uitbrander. Hij vond het onrespectvol om zoiets te zeggen terwijl ik er bij was, hoewel dat meisje helemaal niets slecht bedoelde - ze was zelfs een heel goede vriendin van mij! De leraar zelf daarentegen omschreef mijn rolstoel als een ziekte. Hij bedoelde het misschien niet verkeerd, maar hij had het helemaal fout. Ik vind het erg wanneer je zoals die leerkracht godsdienst in het leven staat
Het Leerkracht Van Morgen-project is de ideale manier om te sensibiliseren op grote schaal. Onbekend maakt onbemind. Leerkrachten uit een minderheidsgroep vormen een gedwongen confrontatie waar leerlingen iets uit leren. Wanneer leerlingen les krijgen van een leerkracht met een beperking, dan verandert hun beeld. Je kan wel iets! Jongeren zijn de toekomst. Ze staan nog open voor veel dingen.